Nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ viễn thám hiện đại thông qua khóa đào tạo “EO Basic & SAR Applications”

Chương trình đào tạo được thiết kế toàn diện, bám sát xu hướng công nghệ hiện đại

Điểm nổi bật của khóa học là nội dung được xây dựng theo hướng xuyên suốt toàn bộ vòng đời xử lý dữ liệu viễn thám. Chương trình bao gồm các chuyên đề về cảm biến quang học và vệ tinh quan sát Trái đất, xử lý hình học và bức xạ ảnh viễn thám, chiết xuất thông tin tự động, học máy, trí tuệ nhân tạo, giải đoán ảnh trực quan và lập bản đồ lớp phủ bề mặt đất. Các nội dung được tổ chức theo trình tự từ cơ bản đến nâng cao, giúp học viên hình thành tư duy hệ thống trong khai thác dữ liệu viễn thám.

Khóa học không chỉ tập trung vào ảnh quang học truyền thống mà còn giới thiệu các ứng dụng của ảnh radar khẩu độ tổng hợp (SAR) – loại dữ liệu có khả năng hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết và cả ban ngày lẫn ban đêm. Đây là hướng công nghệ đặc biệt phù hợp đối với Việt Nam, nơi thường xuyên chịu tác động của mây che phủ, bão lũ và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Một điểm đáng chú ý khác là chương trình được thiết kế theo phương pháp “learning by doing”, kết hợp giữa các bài giảng chuyên đề và các phiên thực hành có hướng dẫn. Học viên được trực tiếp làm việc với các bộ dữ liệu thực tế từ Sentinel-1, Sentinel-2, ảnh vệ tinh độ phân giải rất cao (VHR), sử dụng các phần mềm chuyên ngành như QGIS, ERDAS IMAGINE và ArcGIS Pro.

Tiếp cận các kỹ thuật xử lý dữ liệu viễn thám hiện đại

Một trong những nội dung quan trọng của khóa học là xử lý tiền xử lý dữ liệu ảnh viễn thám. Chương trình giúp học viên hiểu rõ các kỹ thuật lọc dữ liệu, nâng cao chất lượng ảnh, loại bỏ nhiễu và làm nổi bật các đối tượng cần quan tâm trước khi tiến hành phân tích. Nội dung này đặc biệt quan trọng vì chất lượng dữ liệu đầu vào quyết định đáng kể đến độ chính xác của các sản phẩm viễn thám đầu ra.

Các học viên được tiếp cận các khái niệm về bộ lọc tuyến tính, bộ lọc phi tuyến, phát hiện biên, tăng cường chi tiết ảnh và các kỹ thuật xử lý ảnh hiện đại. Đây là những kiến thức nền tảng để hiểu sâu hơn về các thuật toán học sâu (Deep Learning), đặc biệt là các mạng nơ-ron tích chập (CNN) đang được sử dụng rộng rãi trong nhận dạng và phân loại ảnh vệ tinh hiện nay.

Bên cạnh đó, khóa học dành thời lượng đáng kể cho việc tính toán các chỉ số phổ, tổ hợp kênh ảnh và khai thác dữ liệu Sentinel-2. Học viên được thực hành quy trình lựa chọn dữ liệu trên hệ thống Copernicus, tiền xử lý ảnh, xây dựng các chỉ số phổ phục vụ theo dõi thảm thực vật, nguồn nước và biến động sử dụng đất.

Đây là những nội dung có tính ứng dụng rất cao đối với các nhiệm vụ chuyên môn hiện nay của Cục Viễn thám quốc gia như giám sát tài nguyên đất, rừng, nguồn nước, biến động sử dụng đất, kiểm kê hiện trạng tài nguyên thiên nhiên và hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về viễn thám.

Cập nhật xu hướng trí tuệ nhân tạo và học máy trong viễn thám

Một trong những nội dung có giá trị nhất của khóa học là chuyên đề về học máy và trí tuệ nhân tạo trong viễn thám. Chương trình cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản về Machine Learning, bao gồm học có giám sát, học không giám sát, phân cụm dữ liệu, phân loại ảnh và đánh giá độ chính xác của mô hình.
Khóa học giúp học viên hiểu rõ cách thức các thuật toán học máy khai thác các đặc trưng của dữ liệu viễn thám để tự động nhận dạng đối tượng, xây dựng mô hình phân loại lớp phủ bề mặt đất và dự báo biến động môi trường. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước chuyển từ phương pháp xử lý thủ công truyền thống sang phương pháp xử lý tự động, đáp ứng yêu cầu khai thác khối lượng dữ liệu vệ tinh ngày càng lớn.

Đặc biệt, chuyên đề “AI for Remote Sensing” đã giới thiệu những ứng dụng nổi bật của học sâu trong nhận dạng đối tượng, phân loại ảnh, phân đoạn ngữ nghĩa (Semantic Segmentation), nhận dạng công trình xây dựng, theo dõi rừng và lập bản đồ sử dụng đất.

Đây là những công nghệ đang trở thành xu thế chủ đạo của ngành viễn thám thế giới. Đối với Cục Viễn thám quốc gia, việc tiếp cận sớm và làm chủ các công nghệ này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các hệ thống giám sát tự động, cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Nâng cao năng lực giải đoán ảnh và thành lập bản đồ lớp phủ bề mặt đất

Bên cạnh các công nghệ hiện đại, khóa học vẫn chú trọng trang bị nền tảng chuyên môn cốt lõi của ngành viễn thám là giải đoán ảnh và thành lập bản đồ lớp phủ bề mặt đất.

Chuyên đề giải đoán ảnh trực quan giúp học viên hiểu rõ quy trình giải đoán, các yếu tố nhận dạng đối tượng trên ảnh như hình dạng, kích thước, màu sắc, kết cấu, bóng đổ, vị trí và mối quan hệ không gian. Đây là những kỹ năng nền tảng mà bất kỳ chuyên gia viễn thám nào cũng cần nắm vững.

Trong khi đó, chuyên đề lập bản đồ lớp phủ bề mặt đất giúp học viên hiểu rõ các nguyên tắc xây dựng hệ thống phân loại, tiêu chuẩn bản đồ, quy mô tỷ lệ, cấu trúc chú giải và các phương pháp thành lập cơ sở dữ liệu lớp phủ bề mặt đất.
Những kiến thức này có tính thực tiễn rất cao đối với các nhiệm vụ thường xuyên của Cục Viễn thám quốc gia như xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia, điều tra hiện trạng sử dụng đất, theo dõi biến động tài nguyên, giám sát môi trường và phục vụ quy hoạch phát triển bền vững.

Tính phù hợp cao đối với chức năng, nhiệm vụ của Cục Viễn thám quốc gia

Có thể thấy, hầu hết các nội dung của khóa học đều gắn trực tiếp với chức năng, nhiệm vụ được giao cho Cục Viễn thám quốc gia. Từ thu nhận và quản lý dữ liệu viễn thám, xử lý ảnh vệ tinh, xây dựng cơ sở dữ liệu, cung cấp thông tin phục vụ quản lý nhà nước đến nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới trong lĩnh vực viễn thám đều được đề cập trong chương trình đào tạo.

Đặc biệt, các nội dung liên quan đến AI, Machine Learning, tự động hóa chiết xuất thông tin, xử lý ảnh SAR và lập bản đồ lớp phủ bề mặt đất là những lĩnh vực đang được nhiều quốc gia đầu tư phát triển nhằm nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu vệ tinh. Việc cập nhật những công nghệ này sẽ giúp đội ngũ cán bộ của Cục từng bước tiếp cận trình độ công nghệ quốc tế, nâng cao năng lực nghiên cứu, tham mưu và triển khai các nhiệm vụ chuyên môn.

Khóa học cũng tạo điều kiện để cán bộ tiếp cận phương pháp đào tạo và kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia quốc tế, từ đó mở rộng tầm nhìn chuyên môn, cập nhật các xu hướng công nghệ mới và tăng cường khả năng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực viễn thám.

Hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ viễn thám chất lượng cao

Trong bối cảnh dữ liệu vệ tinh đang gia tăng với tốc độ rất nhanh, yêu cầu đặt ra đối với ngành viễn thám không chỉ là thu nhận dữ liệu mà còn phải khai thác hiệu quả và chuyển hóa dữ liệu thành thông tin có giá trị phục vụ quản lý, điều hành và ra quyết định.

Khóa đào tạo “EO Basic & SAR Applications” đã cung cấp cho học viên những kiến thức nền tảng và hiện đại về công nghệ quan sát Trái đất, từ các kỹ thuật xử lý ảnh truyền thống đến các phương pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo tiên tiến. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ Cục Viễn thám quốc gia, đáp ứng yêu cầu đổi mới, hiện đại hóa ngành viễn thám Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi số và phát triển khoa học công nghệ hiện nay.

Thông qua việc tham gia khóa học, đội ngũ cán bộ không chỉ được bổ sung kiến thức chuyên môn mà còn có thêm cơ hội tiếp cận các xu hướng công nghệ mới của thế giới, góp phần xây dựng nguồn nhân lực viễn thám chất lượng cao, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ tài nguyên, môi trường của đất nước.