Xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia: Hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số phục vụ chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường

Cục Viễn thám quốc gia vừa ban hành Kế hoạch xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu lĩnh vực viễn thám nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phát triển dữ liệu phục vụ chuyển đổi số. Với lộ trình triển khai giai đoạn 2026-2030, kế hoạch tập trung giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm từ hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu, kết nối liên thông đến nâng cấp hạ tầng và bảo đảm an toàn thông tin, tạo nền tảng hình thành cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia thống nhất, hiện đại và dùng chung.

BIM – GIS – DIGITAL TWIN: nền tảng dữ liệu cho đô thị thông minh trong kỷ nguyên số

Sự phát triển của khoa học công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách thức con người quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị. Nếu trước đây các quyết định phát triển chủ yếu dựa trên khảo sát thực địa, hồ sơ giấy và các bản đồ truyền thống thì ngày nay, dữ liệu số đang trở thành nền tảng của quá trình quản trị hiện đại. Tại nhiều quốc gia phát triển, việc ứng dụng các công nghệ số trong quy hoạch, xây dựng và vận hành hạ tầng đã trở thành xu thế tất yếu. Trong đó, BIM (Building Information Modeling), GIS (Geographic Information System) và Digital Twin (Bản sao số) được xem là ba trụ cột công nghệ quan trọng, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng, phát triển đô thị và quản lý tài nguyên.

Quy hoạch lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn: Khi dòng sông được quản trị như một hệ sinh thái

Có lẽ hiếm có lưu vực sông nào ở miền Trung lại chứa đựng nhiều nghịch lý như Vu Gia – Thu Bồn. Mỗi mùa mưa, lượng nước lớn từ dãy Trường Sơn đổ về gây ngập lụt trên diện rộng, ảnh hưởng đến các đô thị, khu dân cư và vùng sản xuất ở hạ lưu. Thế nhưng chỉ vài tháng sau, chính lưu vực ấy lại đối mặt với tình trạng dòng chảy suy giảm, xâm nhập mặn gia tăng, nhiều khu vực thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất, trong khi các hồ chứa phải tính toán từng mét khối nước để vừa phát điện, vừa cấp nước và duy trì dòng chảy tối thiểu.

Mô hình nền tảng cho dữ liệu địa không gian và quan sát trái đất: kỷ nguyên mới trong hiểu biết về trái đất

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những bước tiến quan trọng trong nhiều lĩnh vực, trong đó có quan sát Trái Đất (Earth Observation - EO). Một trong những xu hướng nổi bật hiện nay là sự xuất hiện của mô hình nền tảng (Foundation Models) – các hệ thống AI được huấn luyện trước trên khối lượng dữ liệu rất lớn, đa dạng và thường kết hợp nhiều loại dữ liệu khác nhau (multimodal). Nhờ khả năng học các đặc trưng tổng quát của dữ liệu, các mô hình này có thể thích ứng với nhiều nhiệm vụ, khu vực địa lý và loại cảm biến, mở ra những hướng tiếp cận mới trong giám sát, phân tích và dự báo các biến động của Trái Đất.