Nhân lực viễn thám trước bước ngoặt AI và chuyển đổi số (Bài phỏng vấn ông Lê Quốc Hưng, Phó Cục trưởng Cục Viễn thám quốc gia)

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, công nghệ viễn thám đang phát triển với tốc độ mạnh mẽ. Trong đo, dữ liệu viễn thám trở thành nguồn tài nguyên chiến lược phục vụ quản lý nông nghiệp, môi trường, quy hoạch phát triển và ứng phó biến đổi khí hậu. Cùng với đó, sự phát triển bứt phá của trí tuệ nhân tạo (AI), xử lý dữ liệu lớn (Big Data) đang mở ra những phương thức hoàn toàn mới trong khai thác, phân tích và ứng dụng dữ liệu viễn thám. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm thách thức, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay chính là nguồn nhân lực. Lĩnh vực viễn thám không chỉ cần đội ngũ chuyên gia am hiểu chuyên sâu về công nghệ thu nhận, xử lý dữ liệu mà còn đòi hỏi năng lực tích hợp đa ngành, đa lĩnh vực như công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Trong khi đó, thực tế cho thấy, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này vẫn còn hạn chế cả về số lượng lẫn kỹ năng đáp ứng yêu cầu mới.

BIM – GIS – DIGITAL TWIN: nền tảng dữ liệu cho đô thị thông minh trong kỷ nguyên số

Sự phát triển của khoa học công nghệ đang làm thay đổi căn bản cách thức con người quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị. Nếu trước đây các quyết định phát triển chủ yếu dựa trên khảo sát thực địa, hồ sơ giấy và các bản đồ truyền thống thì ngày nay, dữ liệu số đang trở thành nền tảng của quá trình quản trị hiện đại. Tại nhiều quốc gia phát triển, việc ứng dụng các công nghệ số trong quy hoạch, xây dựng và vận hành hạ tầng đã trở thành xu thế tất yếu. Trong đó, BIM (Building Information Modeling), GIS (Geographic Information System) và Digital Twin (Bản sao số) được xem là ba trụ cột công nghệ quan trọng, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng, phát triển đô thị và quản lý tài nguyên.

Từ ứng phó sang quản trị rủi ro: Bước chuyển mới trong công tác phòng, chống thiên tai quốc gia – khẳng định vai trò của viễn thám

Trong những năm gần đây, thiên tai đã và đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với quá trình phát triển bền vững của Việt Nam. Từ những cơn bão có cường độ lịch sử trên Biển Đông, các đợt mưa cực đoan gây ngập lụt diện rộng, đến tình trạng sạt lở đất ở miền núi, sạt lở bờ sông, bờ biển và hạn hán, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, thiên tai không chỉ gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản mà còn tác động sâu rộng đến tăng trưởng kinh tế, đời sống xã hội, môi trường và an ninh quốc gia. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu diễn biến ngày càng phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng cả về tần suất lẫn cường độ, yêu cầu đặt ra đối với công tác phòng, chống thiên tai không còn dừng lại ở việc ứng phó khi thiên tai xảy ra mà phải chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu của toàn xã hội. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026–2030 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt.

Tích hợp dữ liệu SMAP và CYGNSS trong giám sát độ ẩm đất và hạn hán nông nghiệp tại Nghệ An: Tiềm năng mở rộng ứng dụng cho Việt Nam

Nghiên cứu “Integrating SMAP and CYGNSS data for daily soil moisture and agricultural drought monitoring in Nghe An province, Vietnam” của Hoang Tich Phuc và cộng sự công bố trên tạp chí Remote Sensing Applications: Society and Environment năm 2025 đã đề xuất một phương pháp tích hợp dữ liệu viễn thám tiên tiến nhằm giám sát độ ẩm đất và hạn hán nông nghiệp với độ phân giải không gian và thời gian cao. Đây được xem là một hướng tiếp cận có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ hạn hán tại nhiều vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm.