Thi đua, khen thưởng trong ngành Nông nghiệp và Môi trường: Đề cao cống hiến, đổi mới và hiệu quả thực chất

Với 30 điều, được bố cục thành 6 chương và kèm theo 21 mẫu văn bản, Thông tư không chỉ quy định về danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng mà còn làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị; tổ chức hoạt động của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng, Hội đồng Sáng kiến; hồ sơ, trình tự, thủ tục xét tặng; việc cấp đổi, cấp lại hiện vật khen thưởng; điều chỉnh thông tin trong quyết định khen thưởng và công nhận hiệu quả, khả năng nhân rộng, phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là cơ sở để công tác thi đua, khen thưởng trong toàn ngành ngày càng đi vào nền nếp, thực chất, công khai và gắn chặt hơn với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Từ khung pháp lý chung đến những quy định phù hợp đặc thù ngành

Thông tư 34/2026/TT-BNNMT được ban hành trên cơ sở Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026, cùng các quy định có liên quan của Chính phủ và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đối tượng áp dụng được xác định khá rộng, bao gồm các cơ quan, tổ chức, đơn vị trực thuộc Bộ; các cơ quan, đơn vị thuộc ngành Nông nghiệp và Môi trường; các tập thể, cá nhân trong ngành và cả những cá nhân, tổ chức ngoài ngành có thành tích xuất sắc đóng góp cho sự nghiệp phát triển ngành.

Điểm đáng chú ý là Thông tư đặt yêu cầu thi đua, khen thưởng phải gắn với việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao và những kết quả cụ thể. Các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ có trách nhiệm tổ chức phong trào thi đua, phát hiện tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu, xuất sắc để khen thưởng theo thẩm quyền hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền khen thưởng; đồng thời phải bảo đảm việc xét khen thưởng chính xác, công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng thành tích.

Cùng với đó, Thông tư yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong kê khai, báo cáo thành tích và quản lý công tác thi đua, khen thưởng. Kết quả bình xét thi đua, khen thưởng của cơ quan, đơn vị phải được công khai, đồng thời các đơn vị có trách nhiệm chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc kê khai thành tích, lập hồ sơ đề nghị khen thưởng và thực hiện các quy định liên quan. Đây là bước tiến quan trọng trong cải cách quy trình quản lý thi đua, khen thưởng, nhất là trong một Bộ có phạm vi quản lý rộng và hệ thống cơ quan, đơn vị trải rộng trên nhiều lĩnh vực.

Những danh hiệu thi đua gắn với đặc thù hoạt động của Bộ

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định cụ thể các danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trong đó, danh hiệu “Lao động tiên tiến” được xem xét hằng năm đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành khi đáp ứng các tiêu chuẩn về hoàn thành tốt nhiệm vụ, tinh thần đoàn kết, tích cực tham gia phong trào thi đua, chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, có tinh thần học tập nâng cao trình độ chuyên môn và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đối với tập thể, Thông tư quy định các danh hiệu “Tập thể lao động tiên tiến”, “Tập thể lao động xuất sắc”, đồng thời quy định “Cờ thi đua của Bộ Nông nghiệp và Môi trường” dành cho những tập thể có thành tích tiêu biểu, dẫn đầu trong các phong trào thi đua theo chuyên đề do Bộ phát động hoặc có thành tích nổi bật trong thực hiện nhiệm vụ. Việc cụ thể hóa tiêu chí đối với từng loại danh hiệu giúp hạn chế tình trạng khen thưởng dàn trải, đồng thời tạo động lực để các cơ quan, đơn vị phấn đấu bằng kết quả công việc và hiệu quả thực tế.

Đáng chú ý, Thông tư dành những quy định riêng đối với “Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường”. Bằng khen có thể được xét tặng cho tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua, có thành tích đột xuất, có đóng góp nổi bật đối với sự phát triển của ngành hoặc đạt thành tích trong các lĩnh vực chuyên môn thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Đối với những thành tích có phạm vi ảnh hưởng rộng, có giá trị nổi bật về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo hoặc đóng góp cho sự phát triển của ngành, Thông tư cũng quy định những căn cứ cụ thể để xem xét khen thưởng.

Như vậy, hệ thống danh hiệu, hình thức khen thưởng được thiết kế theo hướng vừa bảo đảm thống nhất với pháp luật về thi đua, khen thưởng, vừa tạo không gian để ghi nhận những thành tích đặc thù của ngành Nông nghiệp và Môi trường – một ngành có phạm vi quản lý liên quan trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, thủy lợi, tài nguyên nước, đất đai, địa chất và khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, viễn thám và nhiều lĩnh vực có tính liên ngành, liên vùng.

Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Nông nghiệp và Môi trường” – ghi nhận quá trình cống hiến lâu dài

Một điểm riêng có và có ý nghĩa đặc biệt trong hệ thống khen thưởng của ngành là Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Nông nghiệp và Môi trường”. Thông tư quy định đây là hình thức ghi nhận quá trình công tác, cống hiến và những đóng góp cho sự nghiệp phát triển ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Theo quy định, đối tượng được xét tặng không chỉ là người đang công tác trong ngành mà còn có thể bao gồm cá nhân công tác ngoài ngành, người Việt Nam ở nước ngoài, người nước ngoài có đóng góp cho sự phát triển ngành. Điều kiện về thời gian công tác, thời gian cống hiến cũng được quy định cụ thể, trong đó có trường hợp người công tác trong ngành đủ thời gian theo quy định và các trường hợp đặc biệt được tính thời gian công tác theo những tiêu chí riêng.

Điều này phản ánh một cách tiếp cận rộng hơn đối với công tác khen thưởng: thành tựu của ngành không chỉ được tạo nên bởi đội ngũ trực tiếp làm việc trong các cơ quan quản lý nhà nước mà còn có sự đóng góp của các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Việc ghi nhận những đóng góp đó góp phần tăng cường sự gắn kết giữa ngành với các địa phương, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và cộng đồng xã hội.

Đặc biệt, các biểu mẫu đề nghị xét tặng Kỷ niệm chương được thiết kế để thể hiện rõ quá trình công tác trong và ngoài ngành, tổng số năm công tác, thời gian giữ chức vụ và các thông tin liên quan. Đây là cơ sở quan trọng để việc xét tặng được thực hiện thống nhất, có căn cứ và hạn chế sai sót trong quá trình tổng hợp hồ sơ.

Gắn thi đua với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Một nội dung có ý nghĩa nổi bật trong Thông tư 34/2026/TT-BNNMT là việc gắn công tác thi đua, khen thưởng với sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thông tư quy định Hội đồng Sáng kiến Bộ Nông nghiệp và Môi trường có nhiệm vụ tham mưu giúp Bộ trưởng xem xét hiệu quả áp dụng, phạm vi ảnh hưởng và khả năng nhân rộng của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, đối với các sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có hiệu quả, việc xác định phạm vi áp dụng, khả năng nhân rộng và mức độ ảnh hưởng là căn cứ quan trọng phục vụ công tác xét khen thưởng.

Đây là điểm đặc biệt phù hợp với yêu cầu phát triển của ngành hiện nay. Nông nghiệp và môi trường đang đứng trước nhu cầu ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, viễn thám, dữ liệu lớn, tự động hóa và các mô hình quản trị hiện đại. Vì vậy, một sáng kiến không chỉ có giá trị khi được công nhận trên giấy mà quan trọng hơn là phải tạo ra hiệu quả trong thực tiễn, có khả năng áp dụng rộng rãi và tạo tác động đối với hoạt động quản lý, sản xuất, bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Các biểu mẫu kèm theo Thông tư cũng thể hiện rõ định hướng này. Hồ sơ đề nghị công nhận hiệu quả áp dụng, phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ phải làm rõ tên sáng kiến hoặc nhiệm vụ, lĩnh vực áp dụng, nội dung, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng nhân rộng và phạm vi ảnh hưởng. Đối với trường hợp đề nghị công nhận phạm vi ảnh hưởng cấp Bộ hoặc toàn quốc, hồ sơ còn phải xác định cụ thể các tổ chức, cá nhân đã áp dụng và những minh chứng về hiệu quả.

Qua đó, thi đua không chỉ hướng đến việc hoàn thành nhiệm vụ thường xuyên mà còn trở thành động lực thúc đẩy sáng tạo, cải tiến phương pháp làm việc, ứng dụng tiến bộ khoa học và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Quy trình xét khen thưởng được chuẩn hóa, tăng tính minh bạch

Bên cạnh việc quy định về tiêu chuẩn, Thông tư 34/2026/TT-BNNMT dành một chương riêng quy định về hồ sơ, thủ tục xét tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng và công nhận mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cá nhân, tập thể.

Hồ sơ đề nghị khen thưởng được chuẩn hóa theo từng nhóm đối tượng và từng loại danh hiệu, hình thức khen thưởng. Thông tư quy định việc tiếp nhận hồ sơ bằng bản giấy hoặc hồ sơ điện tử gửi qua hệ thống văn bản điện tử của Bộ; thời điểm tiếp nhận được tính từ khi hồ sơ đầy đủ, hợp lệ. Đối với một số nhóm hồ sơ, Thông tư quy định thời hạn cụ thể để các đơn vị gửi về Bộ, qua đó tạo thuận lợi cho việc tổng hợp, thẩm định và trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đáng chú ý, thời gian thẩm định hồ sơ được quy định trong thời hạn 25 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định. Trong quá trình thẩm định, nếu hồ sơ chưa đủ điều kiện hoặc cần bổ sung, cơ quan tham mưu có trách nhiệm xử lý theo quy định, bảo đảm quá trình xét khen thưởng có căn cứ, đúng trình tự và không bỏ sót những thành tích thực chất.

Thông tư cũng quy định cụ thể việc cấp đổi, cấp lại hiện vật khen thưởng; hủy bỏ quyết định tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng; điều chỉnh thông tin trong quyết định khen thưởng. Đây là những nội dung trước đây thường phát sinh trong thực tiễn quản lý hồ sơ nhưng chưa được cụ thể hóa đầy đủ ở cấp ngành. Việc đưa các thủ tục này vào một văn bản thống nhất sẽ giúp các cơ quan, đơn vị chủ động hơn trong xử lý hồ sơ và bảo đảm tính thống nhất trong toàn ngành.

Thi đua để tạo động lực hoàn thành nhiệm vụ và phục vụ sự phát triển của ngành

Thông tư 34/2026/TT-BNNMT không đơn thuần là văn bản hướng dẫn thủ tục xét khen thưởng. Quan trọng hơn, các quy định của Thông tư cho thấy định hướng đổi mới công tác thi đua, khen thưởng theo hướng lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ, chất lượng công việc, mức độ đóng góp và hiệu quả thực tế làm trọng tâm.

Đặc thù của ngành Nông nghiệp và Môi trường là phạm vi quản lý rộng, nhiệm vụ đa dạng và gắn trực tiếp với những vấn đề lớn của phát triển đất nước như bảo đảm an ninh lương thực, phát triển nông nghiệp bền vững, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh. Vì vậy, phong trào thi đua trong ngành cần tạo ra động lực để từng cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động không ngừng nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Việc Bộ trưởng quy định riêng hệ thống danh hiệu thi đua, Bằng khen, Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Nông nghiệp và Môi trường”, tổ chức Hội đồng Thi đua - Khen thưởng, Hội đồng Sáng kiến và hệ thống biểu mẫu thống nhất cũng cho thấy công tác thi đua, khen thưởng đang được đặt trong tổng thể quản trị ngành. Từ việc phát động phong trào, phát hiện điển hình, đánh giá kết quả đến thẩm định, công nhận và nhân rộng thành tích đều được quy định theo một quy trình tương đối đầy đủ.

Đặc biệt, việc đưa sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào quy trình đánh giá hiệu quả, phạm vi ảnh hưởng để phục vụ xét khen thưởng sẽ tạo thêm động lực cho những cá nhân, tập thể dám nghĩ, dám làm, chủ động cải tiến và đưa các giải pháp mới vào thực tiễn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường.

Với hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026, Thông tư số 34/2026/TT-BNNMT sẽ trở thành cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan, đơn vị trong toàn ngành tổ chức phong trào thi đua và thực hiện công tác khen thưởng thống nhất, đúng quy định. Việc triển khai hiệu quả Thông tư không chỉ góp phần nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng mà còn hướng tới mục tiêu quan trọng hơn: biến thi đua thành động lực thường xuyên để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ghi nhận đúng người, đúng thành tích và lan tỏa những cách làm hiệu quả trong toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường.