Điểm đáng chú ý của Kế hoạch là không xem văn hóa như một lĩnh vực tách biệt, mà đặt trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển kinh tế nông thôn, bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng đời sống người dân. Các nhiệm vụ được xác định trải rộng từ phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ, xây dựng hệ sinh thái du lịch nông thôn, đến số hóa di sản địa chất và hình thành không gian văn hóa số.Trong cấu trúc đó, chuyển đổi số nổi lên như một trục xuyên suốt. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về làng nghề, nghệ nhân; phát triển nền tảng “Triển lãm Di sản nông nghiệp, làng nghề và thủ công mỹ nghệ Việt Nam”; hay số hóa Bảo tàng Địa chất không chỉ nhằm lưu trữ thông tin, mà hướng tới tạo lập một “hạ tầng văn hóa số” – nơi các giá trị truyền thống được tái hiện, lan tỏa và khai thác theo cách hoàn toàn mới. Chính trong không gian đó, lĩnh vực viễn thám có thể đóng vai trò như một công cụ nền tảng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 80 và Kế hoạch 3469 theo hướng khoa học, minh bạch và bền vững.Lế hội trên sông Tràng AnTrước hết, viễn thám cho phép xây dựng các lớp dữ liệu không gian có độ chính xác cao về phân bố làng nghề, cảnh quan nông thôn, tài nguyên thiên nhiên và di sản địa chất. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành các cơ sở dữ liệu số mà Kế hoạch đặt ra. Thay vì thu thập thông tin rời rạc, dữ liệu viễn thám giúp chuẩn hóa và đồng bộ hóa thông tin trên phạm vi toàn quốc, tạo điều kiện tích hợp vào các nền tảng số dùng chung của ngành.Trong phát triển du lịch nông thôn và sản phẩm OCOP, viễn thám mở ra khả năng đánh giá khách quan tiềm năng cảnh quan và môi trường. Thông qua phân tích ảnh vệ tinh, có thể xác định các khu vực có giá trị sinh thái, cảnh quan đặc sắc, từ đó định hướng xây dựng điểm đến du lịch gắn với bản sắc văn hóa vùng miền. Đồng thời, công nghệ này cũng hỗ trợ giám sát biến động môi trường, đảm bảo phát triển du lịch không làm suy giảm tài nguyên – một yêu cầu cốt lõi của phát triển bền vững.Đối với nhiệm vụ xây dựng và phát triển hệ thống công viên địa chất, viễn thám đặc biệt phát huy thế mạnh. Các dữ liệu ảnh vệ tinh đa phổ, radar hay mô hình số độ cao (DEM) cho phép nhận diện cấu trúc địa chất, địa mạo trên diện rộng, hỗ trợ lập bản đồ di sản địa chất và khoanh vùng bảo tồn. Khi kết hợp với công nghệ mô hình hóa 3D, viễn thám còn có thể góp phần tạo ra các không gian trưng bày số, phục vụ tham quan ảo – đúng định hướng phát triển bảo tàng số mà Kế hoạch đã đề ra. Không dừng lại ở đó, viễn thám còn có thể hỗ trợ hiệu quả trong công tác truyền thông và quảng bá văn hóa. Các sản phẩm bản đồ trực quan, hình ảnh vệ tinh độ phân giải cao, hay video mô phỏng không gian địa lý – văn hóa có thể trở thành công cụ kể chuyện hiện đại, giúp nâng cao sức hấp dẫn của các sản phẩm văn hóa, du lịch Việt Nam trên các nền tảng số. Đây chính là cách tiếp cận mới để “số hóa trải nghiệm văn hóa”, đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.Một khía cạnh khác mang tính chiến lược là quản lý tài nguyên và môi trường gắn với văn hóa. Kế hoạch 3469 đặt ra nhiệm vụ xây dựng “văn hóa sử dụng, bảo vệ, bảo tồn tài nguyên nước”. Trong lĩnh vực này, viễn thám có thể cung cấp dữ liệu theo thời gian thực về chất lượng nước, biến động nguồn nước, xâm nhập mặn hay suy thoái môi trường. Khi được tích hợp vào hệ thống quản lý, các dữ liệu này không chỉ phục vụ điều hành mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng – từ đó hình thành hành vi văn hóa mới trong sử dụng tài nguyên.Có thể thấy, nếu được tích hợp đúng mức, viễn thám không chỉ là công cụ kỹ thuật mà trở thành “hạ tầng dữ liệu không gian” phục vụ phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết 80. Vấn đề đặt ra là cần có cơ chế kết nối giữa các hệ thống dữ liệu viễn thám với các nền tảng số văn hóa, du lịch và nông nghiệp; đồng thời thúc đẩy chia sẻ dữ liệu liên ngành, tránh tình trạng phân tán, cục bộ.Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, việc đưa viễn thám vào triển khai các chính sách văn hóa không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra cách tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam. Đó là cách tiếp cận dựa trên dữ liệu, dựa trên không gian và dựa trên công nghệ – phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn hiện nay.Văn phòng Cục Viễn thám quốc gia