Trong bối cảnh gia tăng áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và môi trường do phát triển kinh tế - xã hội, biến đổi khí hậu và các hoạt động khai thác ngày càng phức tạp, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước là phải có được hệ thống thông tin đầy đủ, kịp thời, khách quan và có khả năng bao quát trên phạm vi rộng. Trong xu thế đó, công nghệ viễn thám đã khẳng định vai trò là một trong những trụ cột công nghệ quan trọng, cho phép thiết lập hệ thống quan trắc, giám sát liên tục, đa quy mô và đa thời gian đối với các thành phần môi trường và tài nguyên. Kết quả triển khai nhiệm vụ quan trắc, giám sát bằng viễn thám trong năm 2025 của Cục Viễn thám quốc gia cho thấy rõ giá trị khoa học, hiệu quả thực tiễn và đóng góp trực tiếp vào nâng cao năng lực quản lý của ngành nông nghiệp và môi trường.Trên nền tảng hệ thống giám sát đa thời gian tài nguyên – môi trường đã được xây dựng và vận hành từ năm 2014, nhiệm vụ năm 2025 tiếp tục kế thừa và mở rộng phạm vi ứng dụng, tập trung vào hai hợp phần chính gồm giám sát môi trường biển và giám sát biến động sử dụng đất trên phạm vi toàn quốc. Đối với hợp phần môi trường biển, việc sử dụng chuỗi dữ liệu ảnh vệ tinh MODIS với hơn 6.000 cảnh ảnh thu nhận trong năm đã cho phép xây dựng bộ dữ liệu đầy đủ, liên tục theo chu kỳ mùa đối với các thông số cơ bản như nhiệt độ bề mặt nước biển, hàm lượng diệp lục và độ mặn. Việc xử lý dữ liệu được thực hiện theo quy trình chuẩn hóa, từ mức dữ liệu thô (L1B) đến sản phẩm phân tích (L2), kết hợp các phương pháp hiệu chỉnh, mô hình hóa và phân tích thống kê, đảm bảo độ tin cậy và tính nhất quán của kết quả.Các kết quả giám sát cho thấy khả năng tái hiện chính xác quy luật phân bố không gian và biến động theo mùa của các yếu tố môi trường biển. Nhiệt độ bề mặt nước biển thể hiện rõ ảnh hưởng của chế độ gió mùa, với sự phân hóa theo mùa Đông Bắc và Tây Nam, đồng thời phản ánh các hiện tượng động lực học đặc thù như nước trồi ven bờ khu vực Nam Trung Bộ. Xu thế biến động qua chuỗi nhiều năm cũng được nhận diện, cho thấy sự liên quan chặt chẽ với các hiện tượng khí hậu quy mô lớn như ENSO. Hàm lượng diệp lục được xác định có phân bố điển hình theo gradient từ ven bờ ra khơi, phản ánh điều kiện dinh dưỡng và cấu trúc cột nước, qua đó cung cấp thông tin quan trọng phục vụ đánh giá năng suất sinh học và tiềm năng nguồn lợi thủy sản. Đối với độ mặn, kết quả giám sát cho thấy sự ổn định tương đối theo không gian và thời gian, đồng thời không ghi nhận các biến động bất thường trong năm 2025, qua đó góp phần khẳng định độ tin cậy của phương pháp và dữ liệu sử dụng.Giá trị nổi bật của các kết quả này không chỉ nằm ở việc cung cấp thông tin định lượng về hiện trạng môi trường biển mà còn ở khả năng hỗ trợ cảnh báo sớm các dị thường. Nhờ tính chất quan trắc liên tục và diện rộng, viễn thám cho phép phát hiện các biến động bất thường về nhiệt độ hoặc sinh học biển, từ đó tạo cơ sở cho việc đưa ra các cảnh báo kịp thời, phục vụ công tác phòng ngừa và ứng phó với rủi ro môi trường. Đây là một bước tiến quan trọng so với các phương pháp quan trắc truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào mạng lưới trạm đo thưa thớt và khó bao phủ toàn bộ vùng biển.Song song với giám sát môi trường biển, hợp phần giám sát biến động sử dụng đất đã được triển khai trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố với việc tích hợp đa nguồn dữ liệu viễn thám, bao gồm Landsat, Sentinel và ảnh độ phân giải cao SPOT6/7. Quy trình công nghệ được xây dựng theo hướng đồng bộ, từ khâu thu thập dữ liệu, xử lý ảnh, phân loại, giải đoán đến kiểm chứng ngoại nghiệp và chuẩn hóa dữ liệu GIS. Kết quả là hệ thống dữ liệu không gian về bốn loại hình sử dụng đất chủ yếu (đất lúa, đất rừng, đất khu/cụm công nghiệp và đất sân golf) được xây dựng liên tục trong giai đoạn 2022–2025, với độ phân giải và độ chính xác đáp ứng yêu cầu quản lý ở nhiều cấp độ.Một trong những kết quả đáng chú ý là khả năng xác định và định lượng chính xác các biến động sử dụng đất theo không gian và thời gian. Dữ liệu giám sát cho thấy xu thế giảm diện tích đất trồng lúa tại nhiều địa phương, gắn liền với quá trình đô thị hóa và chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Đồng thời, một số khu vực ghi nhận sự gia tăng diện tích đất công nghiệp hoặc các loại hình sử dụng đất khác. Việc tích hợp dữ liệu giám sát với thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho phép đánh giá mức độ phù hợp của các biến động này, qua đó hỗ trợ phát hiện các trường hợp vi phạm hoặc sử dụng đất không đúng mục đích.Đóng góp quan trọng của viễn thám trong lĩnh vực này là khả năng cung cấp bằng chứng khách quan, có tính pháp lý cao cho công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thực thi chính sách. Thông qua việc đối sánh dữ liệu đa thời gian và kiểm chứng thực địa, các thông tin về biến động sử dụng đất được xác thực và chuẩn hóa, tạo thành cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ quản lý. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý đất đai, đồng thời giảm thiểu phụ thuộc vào báo cáo chủ quan từ địa phương.Từ góc độ quản lý nhà nước, việc ứng dụng viễn thám đã tạo ra bước chuyển đổi căn bản trong phương thức thu thập và xử lý thông tin. Nếu như trước đây, công tác giám sát chủ yếu dựa vào điều tra thủ công và báo cáo định kỳ, thì nay đã được thay thế bằng hệ thống giám sát tự động, liên tục và có khả năng cập nhật nhanh. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí và thời gian mà còn nâng cao độ chính xác và tính kịp thời của thông tin. Đặc biệt, trong bối cảnh yêu cầu quản lý ngày càng cao và phạm vi quản lý ngày càng rộng, viễn thám trở thành công cụ không thể thiếu để đảm bảo hiệu lực và hiệu quả quản lý.Bên cạnh đó, việc xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu viễn thám đa thời gian cũng tạo nền tảng cho việc phát triển các ứng dụng phân tích nâng cao, như mô hình dự báo, đánh giá xu thế và hỗ trợ ra quyết định. Khả năng tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, kết hợp với các công cụ phân tích không gian và trí tuệ nhân tạo, mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý tài nguyên và môi trường, hướng tới quản lý dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học.Có thể khẳng định rằng, kết quả triển khai nhiệm vụ quan trắc, giám sát bằng viễn thám năm 2025 đã minh chứng rõ nét cho vai trò và giá trị của công nghệ này trong công tác quản lý nhà nước. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, viễn thám đã trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định, góp phần nâng cao chất lượng hoạch định chính sách và hiệu quả thực thi. Những kết quả đạt được cũng cho thấy năng lực làm chủ công nghệ và tổ chức triển khai của Cục Viễn thám quốc gia ngày càng được củng cố, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành nông nghiệp và môi trường.Trong thời gian tới, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống giám sát, mở rộng phạm vi ứng dụng và tăng cường tích hợp dữ liệu sẽ là những định hướng quan trọng nhằm phát huy hơn nữa giá trị của viễn thám. Đồng thời, cần đẩy mạnh liên kết với các hệ thống thông tin khác, nâng cao năng lực phân tích và dự báo, từ đó góp phần xây dựng nền quản lý tài nguyên và môi trường hiện đại, hiệu quả và bền vững.