Từ chuẩn hóa đến bãi bỏ thủ tục hành chínhNăm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 764/QĐ-BNNMT ngày 11/4/2025 công bố chuẩn hóa thủ tục hành chính lĩnh vực viễn thám, trong đó có thủ tục “Cung cấp thông tin, dữ liệu ảnh viễn thám”. Thủ tục này quy định trình tự tiếp nhận, xử lý và trả kết quả cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác dữ liệu. Việc chuẩn hóa đã tạo cơ sở thống nhất quy trình giải quyết hồ sơ và cấu hình trên hệ thống dịch vụ công.Tuy nhiên, trong bối cảnh dữ liệu ngày càng được số hóa, kết nối và chia sẻ trực tuyến, Chính phủ tiếp tục yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Thực hiện Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 2097/QĐ-BNNMT ngày 02/6/2026 công bố thủ tục hành chính đã cắt giảm, đơn giản hóa trong lĩnh vực viễn thám. Theo đó, thủ tục “Cung cấp thông tin, dữ liệu ảnh viễn thám” không tiếp tục thực hiện theo cơ chế thủ tục hành chính chuyên ngành trước đây.Bãi bỏ thủ tục, không bãi bỏ việc cung cấp dữ liệuNội dung cốt lõi của Quyết định số 2097/QĐ-BNNMT là không thực hiện thủ tục cung cấp thông tin, dữ liệu ảnh viễn thám theo Điều 23 và Điều 25 Nghị định số 03/2019/NĐ-CP về hoạt động viễn thám. Thay vào đó, việc cung cấp thông tin, dữ liệu ảnh viễn thám được thực hiện theo Luật Tiếp cận thông tin, Luật Dữ liệu và các quy định pháp luật có liên quan; tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng dữ liệu thực hiện nghĩa vụ chi trả chi phí theo quy định.Điểm thay đổi nằm ở phương thức quản lý: từ “nộp hồ sơ – giải quyết thủ tục – trả kết quả” sang “tra cứu – yêu cầu – khai thác – nhận dữ liệu” trên môi trường số. Cách tiếp cận này phù hợp hơn với đặc thù dữ liệu viễn thám, vốn có dung lượng lớn, nhiều mức xử lý và yêu cầu kỹ thuật riêng, đồng thời giảm các khâu hành chính không cần thiết cho người sử dụng.Cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia là nền tảng thực hiệnViệc bãi bỏ thủ tục hành chính gắn liền với quá trình xây dựng và vận hành Cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia. Hệ thống này phục vụ quản lý, lưu trữ, cập nhật, tra cứu, thống kê và cung cấp thông tin, dữ liệu viễn thám; siêu dữ liệu đã được công bố để cơ quan, tổ chức và cá nhân khai thác. Cục Viễn thám quốc gia tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu, bổ sung ảnh xem nhanh và thông tin kỹ thuật, đồng thời hoàn thiện API để kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu trên môi trường số.Trong năm 2025, Cục đã phối hợp kết nối, chia sẻ 3.131 bản ghi siêu dữ liệu ảnh viễn thám mức 1A, 2A và 660 bản ghi dữ liệu mức 3A, 3B; năm 2026 tiếp tục rà soát, chuẩn hóa các bản ghi phục vụ kết nối và đồng bộ. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển từ giải quyết thủ tục hành chính sang cung cấp dữ liệu theo hướng số hóa và dùng chung.Ý nghĩa đối với cải cách hành chính và chuyển đổi sốQuyết định số 2097/QĐ-BNNMT giúp giảm thủ tục đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng dữ liệu viễn thám; đồng thời chuyển trọng tâm của cơ quan quản lý từ xử lý hồ sơ sang quản trị, chuẩn hóa, cập nhật và chia sẻ dữ liệu. Nguồn lực được tập trung nhiều hơn cho nâng cao chất lượng cơ sở dữ liệu, phát triển dịch vụ dữ liệu và bảo đảm khả năng kết nối giữa các hệ thống.Việc bãi bỏ thủ tục cũng không làm giảm trách nhiệm quản lý nhà nước. Ngược lại, cần tiếp tục hoàn thiện quy trình nội bộ, cơ chế xác thực người sử dụng, quản lý quyền truy cập, bảo đảm an toàn thông tin, theo dõi lịch sử khai thác và tổ chức thu chi phí sử dụng dữ liệu theo quy định. Mục tiêu là tạo thuận lợi tối đa cho người dùng nhưng vẫn bảo đảm dữ liệu được khai thác đúng thẩm quyền, đúng mục đích và an toàn.Quyết định số 2097/QĐ-BNNMT ngày 02/6/2026 đánh dấu bước chuyển từ quản lý bằng thủ tục hành chính sang quản lý và cung cấp dữ liệu trên nền tảng số trong lĩnh vực viễn thám. Việc bãi bỏ thủ tục “Cung cấp thông tin, dữ liệu ảnh viễn thám” không làm gián đoạn quyền tiếp cận dữ liệu mà tạo điều kiện để hoạt động cung cấp dữ liệu được thực hiện linh hoạt, thuận tiện và phù hợp hơn với Luật Tiếp cận thông tin, Luật Dữ liệu và quá trình chuyển đổi số.Trong thời gian tới, cùng với việc hoàn thiện Cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia, API kết nối và quy trình nội bộ cung cấp dữ liệu, việc triển khai Quyết định số 2097/QĐ-BNNMT sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu viễn thám phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, quốc phòng, an ninh và nghiên cứu khoa học.