Sign In

Ứng dụng viễn thám trong giám sát một số thông số chất lượng không khí: Bước tiến mới trong quản lý môi trường

15:14 02/07/2026

Chọn cỡ chữ A a  

Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang trở thành một trong những thách thức môi trường lớn tại nhiều đô thị và khu vực công nghiệp, việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác quan trắc, giám sát chất lượng môi trường ngày càng trở nên cấp thiết. Công nghệ viễn thám, với khả năng quan sát trên diện rộng, cập nhật nhanh và liên tục, đang mở ra hướng tiếp cận mới, hiệu quả trong giám sát chất lượng không khí.

Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và thiết lập cơ sở kỹ thuật thống nhất cho hoạt động này, Cục Viễn thám quốc gia đã xây dựng dự thảo “Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giám sát một số thông số chất lượng không khí bằng công nghệ viễn thám” và hồ sơ dự thảo hiện đang gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường để thẩm định chuyên môn theo quy định.

Dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) được xây dựng nhằm quy định thống nhất các yêu cầu kỹ thuật trong hoạt động giám sát một số thông số chất lượng không khí bằng công nghệ viễn thám, làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện, quản lý, kiểm tra và đánh giá chất lượng sản phẩm trên phạm vi toàn quốc.

Dự thảo QCVN tập trung quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hoạt động giám sát định kỳ và đột xuất 06 thông số chất lượng không khí quan trọng gồm: CO, SO₂, NO₂, O₃, PM₁₀ và PM₂.₅. Đây là những thông số phản ánh trực tiếp mức độ ô nhiễm không khí, có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng, hệ sinh thái và chất lượng môi trường sống.

Điểm nổi bật của dự thảo QCVN là việc quy định đầy đủ quy trình kỹ thuật từ thu nhận dữ liệu ảnh viễn thám, thu thập dữ liệu quan trắc mặt đất, tích hợp dữ liệu khí tượng bổ trợ, chuẩn hóa dữ liệu đầu vào đến xây dựng các mô hình tính toán nồng độ chất ô nhiễm tại tầng mặt đất. Quy chuẩn cũng đưa ra các tiêu chí đánh giá độ chính xác của kết quả nhằm bảo đảm tính tin cậy và khả năng ứng dụng thực tiễn của sản phẩm giám sát.

 

So với phương pháp quan trắc truyền thống phụ thuộc chủ yếu vào mạng lưới trạm đo mặt đất, công nghệ viễn thám mang lại nhiều lợi thế như khả năng bao phủ không gian rộng, giám sát các khu vực khó tiếp cận và hỗ trợ phân tích xu thế ô nhiễm theo thời gian. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh yêu cầu về quản lý môi trường ngày càng đòi hỏi dữ liệu nhanh, đồng bộ và có độ chính xác cao.

Việc xây dựng và ban hành QCVN về giám sát một số thông số chất lượng không khí bằng công nghệ viễn thám không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực viễn thám mà còn tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong công tác bảo vệ môi trường.

Sau khi được thẩm định, hoàn thiện và ban hành, QCVN sẽ là cơ sở để các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và đơn vị chuyên môn triển khai thống nhất hoạt động giám sát chất lượng không khí bằng công nghệ viễn thám trên phạm vi cả nước, góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo ô nhiễm, hỗ trợ hoạch định chính sách và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Attachments:

Tạ T Vân Anh - Phòng Quản lý hoạt động viễn thám

Ý kiến

Cục Viễn thám quốc gia: Rà soát, hoàn thiện thể chế, tạo động lực phát triển lĩnh vực viễn thám trong giai đoạn mới

Cục Viễn thám quốc gia: Rà soát, hoàn thiện thể chế, tạo động lực phát triển lĩnh vực viễn thám trong giai đoạn mới

Trước yêu cầu đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về viễn thám có ý nghĩa quan trọng đối với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, khai thác dữ liệu và phát huy tiềm năng của công nghệ viễn thám phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Qua tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực phụ trách, Cục Viễn thám quốc gia đã xác định những nội dung cần ưu tiên hoàn thiện, đồng thời đề xuất định hướng xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 03/2019/NĐ-CP và nghiên cứu xây dựng Luật Viễn thám, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành trong giai đoạn mới.
Nâng cao năng suất lao động: Những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn mới

Nâng cao năng suất lao động: Những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn mới

Nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả đang trở thành một yêu cầu quan trọng trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đối với ngành nông nghiệp và môi trường, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi quá trình cơ cấu lại ngành, chuyển đổi mô hình sản xuất, phát triển nông nghiệp hiện đại, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Thực hiện Quyết định số 1685/QĐ-TTg ngày 30/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 29/6/2026 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 3773/QĐ-BNNMT ngày 02/10/2026, kèm theo Kế hoạch triển khai trong toàn ngành. Kế hoạch đặt ra một hệ thống nhiệm vụ tương đối toàn diện, từ hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo việc làm có năng suất cao, phát triển kỹ năng nghề, thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số đến dự báo nhu cầu nhân lực, phát triển thị trường lao động và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ.
Viễn thám kết hợp trí tuệ nhân tạo: Từ nền tảng dữ liệu đến năng lực cung cấp thông tin phục vụ quản lý

Viễn thám kết hợp trí tuệ nhân tạo: Từ nền tảng dữ liệu đến năng lực cung cấp thông tin phục vụ quản lý

Trong tiến trình chuyển đổi số và phát triển khoa học, công nghệ, viễn thám đang đứng trước một bước chuyển quan trọng: từ cung cấp dữ liệu ảnh sang cung cấp thông tin, tri thức và các sản phẩm hỗ trợ ra quyết định. Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo thêm năng lực để thực hiện sự chuyển đổi đó. Với Việt Nam, vấn đề hiện nay không còn là có nên ứng dụng AI trong viễn thám hay không, mà là làm thế nào để hình thành được một hệ sinh thái viễn thám – AI có dữ liệu đủ tốt, hạ tầng đủ mạnh, mô hình đủ tin cậy và sản phẩm thực sự được đưa vào quy trình quản lý. Trong quá trình đó, Cục Viễn thám quốc gia có vai trò quan trọng trong định hướng, dẫn dắt, tổ chức phát triển và đưa các kết quả nghiên cứu, công nghệ vào ứng dụng thực tiễn.