Sign In

Hợp tác Việt Nam – Pháp: Đòn bẩy nâng tầm năng lực viễn thám quốc gia

16:54 11/08/2026

Chọn cỡ chữ A a  

Trong hơn hai thập kỷ qua, quan hệ hợp tác giữa Cục Viễn thám quốc gia và các đối tác của Cộng hòa Pháp đã trở thành một trong những mô hình hợp tác quốc tế thành công nhất trong lĩnh vực viễn thám tại Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật, các chương trình hợp tác còn góp phần quan trọng vào quá trình chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và từng bước hình thành năng lực tự chủ của Việt Nam trong thu nhận, xử lý và khai thác dữ liệu quan sát Trái đất. Những thành quả đạt được đã tạo nền tảng vững chắc để viễn thám trở thành một công cụ quan trọng phục vụ quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Quan hệ hợp tác giữa hai bên được xây dựng từ cuối những năm 1990 và được duy trì liên tục thông qua nhiều chương trình, dự án lớn. Đáng chú ý nhất là Dự án “Xây dựng Hệ thống Giám sát Tài nguyên thiên nhiên và Môi trường tại Việt Nam” (ENRMS) sử dụng nguồn vốn ODA của Chính phủ Pháp, do Cục Viễn thám quốc gia chủ trì triển khai cùng đối tác Airbus Defence and Space. Đây là dự án có ý nghĩa nền tảng, đánh dấu bước chuyển từ việc khai thác dữ liệu vệ tinh phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài sang xây dựng một hệ thống hạ tầng viễn thám hoàn chỉnh của Việt Nam. 

Điểm nổi bật của ENRMS không chỉ nằm ở giá trị đầu tư mà còn ở tầm nhìn chiến lược. Lần đầu tiên, Việt Nam sở hữu một hệ thống đồng bộ gồm trạm thu dữ liệu vệ tinh, trung tâm dữ liệu quốc gia và mạng lưới các hệ thống ứng dụng viễn thám trên phạm vi cả nước. Hệ thống này đã tạo nên "xương sống" của hạ tầng viễn thám quốc gia, cho phép tiếp nhận trực tiếp dữ liệu từ các vệ tinh SPOT của Pháp cũng như nhiều vệ tinh quan sát Trái đất khác, rút ngắn đáng kể thời gian cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước. 

Hiệu quả của dự án được chứng minh bằng kết quả vận hành trong suốt gần hai thập kỷ qua. Hàng trăm nghìn cảnh ảnh vệ tinh đã được thu nhận, xử lý và chuyển hóa thành hàng chục nghìn sản phẩm viễn thám phục vụ các bộ, ngành và địa phương trong quản lý đất đai, tài nguyên nước, rừng, môi trường, ứng phó thiên tai và quy hoạch phát triển. Điều quan trọng hơn là đội ngũ kỹ thuật của Cục Viễn thám quốc gia đã từng bước làm chủ toàn bộ quy trình vận hành hệ thống, từ tiếp nhận tín hiệu vệ tinh đến xử lý, lưu trữ và cung cấp dữ liệu. Đây là giá trị bền vững mà không phải dự án hợp tác quốc tế nào cũng đạt được.

Một dấu mốc quan trọng khác trong hợp tác Việt Nam - Pháp là việc triển khai vệ tinh quan sát Trái đất VNREDSat-1. Được phát triển thông qua hợp tác giữa Việt Nam và Airbus Defence and Space bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Pháp, VNREDSat-1 đã mở ra giai đoạn mới cho ngành viễn thám Việt Nam khi lần đầu tiên nước ta sở hữu vệ tinh quan sát Trái đất hoạt động trên quỹ đạo. Đặc biệt, việc nâng cấp Trạm thu dữ liệu viễn thám của Cục Viễn thám quốc gia để thu nhận trực tiếp dữ liệu từ VNREDSat-1 đã hoàn thiện chuỗi công nghệ từ vệ tinh đến mặt đất, đưa Việt Nam trở thành một trong số ít quốc gia trong khu vực có khả năng chủ động thu nhận và khai thác dữ liệu vệ tinh quốc gia. 

Hiệu quả của sự hợp tác này còn thể hiện ở tính bền vững của công nghệ. Mặc dù vệ tinh VNREDSat-1 được thiết kế với tuổi thọ khoảng 5 năm, đến nay vệ tinh vẫn tiếp tục hoạt động ổn định, cung cấp dữ liệu phục vụ quản lý tài nguyên, môi trường, đo đạc bản đồ, nghiên cứu khoa học cũng như nhiều nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh. Đây là minh chứng rõ nét cho chất lượng công nghệ cũng như hiệu quả trong công tác vận hành, khai thác của Việt Nam sau quá trình tiếp nhận chuyển giao công nghệ. 

Không dừng lại ở các dự án đầu tư ban đầu, hợp tác giữa Cục Viễn thám quốc gia và Airbus Defence and Space tiếp tục được mở rộng trong nhiều lĩnh vực mới. Dự án nâng cấp Trạm thu dữ liệu viễn thám để tiếp nhận ảnh SPOT 6 và SPOT 7 phục vụ giám sát sạt lở bờ sông, bờ biển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long là một ví dụ điển hình. Việc nâng cấp này giúp Cục thu nhận hàng chục nghìn cảnh ảnh vệ tinh độ phân giải cao, tạo nguồn dữ liệu tin cậy phục vụ cảnh báo thiên tai, quản lý tài nguyên và triển khai nhiều chương trình phát triển trọng điểm của quốc gia. 

Một giá trị nổi bật khác của hợp tác Việt Nam - Pháp là duy trì tính liên tục của hạ tầng kỹ thuật. Trong lĩnh vực công nghệ cao, đầu tư ban đầu chỉ là điều kiện cần; để hệ thống hoạt động hiệu quả trong thời gian dài cần có quá trình bảo trì, nâng cấp và cập nhật công nghệ thường xuyên. Từ năm 2010 đến nay, Airbus và Cục Viễn thám quốc gia vẫn duy trì hợp tác trong bảo trì hệ thống trạm thu, tiếp nhận tín hiệu vệ tinh SPOT và hỗ trợ kỹ thuật, qua đó bảo đảm hệ thống luôn hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về cung cấp dữ liệu viễn thám cho các cơ quan quản lý nhà nước. 

Nhìn từ góc độ chiến lược, thành công lớn nhất của hợp tác với Pháp không chỉ nằm ở các công trình hay thiết bị được đầu tư mà ở việc góp phần xây dựng năng lực nội sinh của ngành viễn thám Việt Nam. Từ một đơn vị chủ yếu khai thác dữ liệu từ bên ngoài, Cục Viễn thám quốc gia đã từng bước làm chủ công nghệ, vận hành hiệu quả hệ thống trạm thu, xử lý dữ liệu và cung cấp sản phẩm viễn thám cho phạm vi toàn quốc. Hạ tầng được hình thành từ các dự án hợp tác đã trở thành nền tảng quan trọng để triển khai nhiều nhiệm vụ điều tra cơ bản, giám sát tài nguyên, quan trắc môi trường, phòng chống thiên tai và hỗ trợ công tác chỉ đạo điều hành của Chính phủ. 

Trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và yêu cầu nâng cao năng lực quan sát Trái đất ngày càng lớn, hợp tác Việt Nam - Pháp đang đứng trước những cơ hội mới. Trên cơ sở Ý định thư hợp tác đã được ký kết năm 2018 và Chiến lược phát triển viễn thám quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2040, Cục Viễn thám quốc gia đề xuất tiếp tục mở rộng hợp tác với các đối tác Pháp trong triển khai vệ tinh VNREDSat-2, chuyển giao công nghệ vệ tinh thế hệ mới, phát triển các hệ thống xử lý dữ liệu hiện đại, nghiên cứu trí tuệ nhân tạo trong khai thác dữ liệu viễn thám và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. 

Có thể khẳng định rằng, quan hệ hợp tác giữa Cục Viễn thám quốc gia và các đối tác Pháp đã vượt ra ngoài khuôn khổ của các dự án hỗ trợ đơn lẻ để trở thành mối quan hệ hợp tác chiến lược, lâu dài và cùng phát triển. Những thành tựu đạt được trong hơn 20 năm qua không chỉ góp phần hiện đại hóa hạ tầng viễn thám quốc gia mà còn nâng cao vị thế của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ không gian và quan sát Trái đất. Đây sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng để hai bên cùng hướng tới các chương trình hợp tác thế hệ mới, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới.

Văn phòng Cục Viễn thám quốc gia

Ý kiến

Chủ động xây dựng Chiến lược ngành Nông nghiệp và Môi trường cho giai đoạn phát triển mới

Ngày 18/8/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 3302/QĐ-BNNMT về việc ban hành Kế hoạch xây dựng Chiến lược ngành Nông nghiệp và Môi trường giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là bước chuẩn bị quan trọng, thể hiện sự chủ động của Bộ trong hoạch định định hướng phát triển dài hạn, đồng thời tạo cơ sở để ngành Nông nghiệp và Môi trường bước vào giai đoạn mới với một tầm nhìn thống nhất, toàn diện và bền vững.
Đảng ủy Cục Viễn thám quốc gia quán triệt, triển khai các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV

Đảng ủy Cục Viễn thám quốc gia quán triệt, triển khai các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV

Sáng ngày 18/8/2026, Đảng ủy Cục Viễn thám quốc gia tổ chức cho toàn thể đảng viên trong Đảng bộ tham dự Hội nghị trực tuyến nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV do Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức. Hội nghị nhằm quán triệt những nội dung cốt lõi của các nghị quyết, kết luận của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, đồng thời triển khai các nghị quyết, kế hoạch của Đảng ủy Bộ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, định hướng những nhiệm vụ trọng tâm để các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện. Theo kế hoạch, Hội nghị được tổ chức từ 8h00 ngày 18/8/2026; tại Cục Viễn thám quốc gia, toàn bộ đảng viên tham dự tại Hội trường tầng 3 nhà B, trụ sở Cục.
Xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia: Hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số phục vụ chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường

Xây dựng cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia: Hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số phục vụ chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường

Cục Viễn thám quốc gia vừa ban hành Kế hoạch xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu lĩnh vực viễn thám nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phát triển dữ liệu phục vụ chuyển đổi số. Với lộ trình triển khai giai đoạn 2026-2030, kế hoạch tập trung giải quyết các nhiệm vụ trọng tâm từ hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu, kết nối liên thông đến nâng cấp hạ tầng và bảo đảm an toàn thông tin, tạo nền tảng hình thành cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia thống nhất, hiện đại và dùng chung.