Viễn thám sở hữu những ưu thế vượt trội so với các phương pháp điều tra truyền thống nhờ khả năng quan sát trên phạm vi rộng, tính đa phổ chuyên biệt và dữ liệu lịch sử phong phú. Hiện nay, Cơ sở dữ liệu (CSDL) viễn thám quốc gia do Cục Viễn thám quốc gia vận hành đang lưu trữ hàng chục nghìn ảnh vệ tinh từ các hệ thống đa dạng như VNREDSAT-1, SPOT6, KOMPSAT-3A với độ phân giải từ 2,5m đến siêu cao 0,5m.Việc kết hợp dữ liệu này với các nguồn tin chuyên ngành không chỉ giúp giải quyết bài toán giám sát biến động bề mặt đất mà còn tối ưu hóa chi phí và thời gian thực hiện. Đặc biệt, khi tích hợp cùng các công nghệ chiến lược như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data) và Điện toán đám mây, viễn thám trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu thời gian thực hoặc gần thời gian thực.Dù có tiềm năng lớn, lĩnh vực viễn thám tại Việt Nam đang đứng trước những "nút thắt" cần tháo gỡ để đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình phát triển:- Lỗ hổng hành lang pháp lý: Văn bản pháp lý cao nhất hiện nay mới dừng ở cấp Nghị định, thiếu một đạo luật chuyên ngành để điều phối liên ngành và thúc đẩy thị trường viễn thám.- Hạ tầng và chuẩn hóa dữ liệu: Hệ thống thu nhận, xử lý còn phân tán, thiếu đồng bộ; dữ liệu chưa được liên thông hiệu quả với các CSDL quốc gia khác.- Sự phụ thuộc công nghệ: Năng lực làm chủ công nghệ lõi còn hạn chế, mức độ tự chủ chưa cao và vẫn còn phụ thuộc nhiều vào các giải pháp nước ngoài.- Hệ sinh thái ĐMST và nguồn nhân lực: Thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước - Viện nghiên cứu - Doanh nghiệp; đội ngũ chuyên gia thiếu hụt các kỹ năng liên ngành về khoa học dữ liệu và quản trị số.Để thực hiện đột phá theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, lĩnh vực viễn thám cần chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình khai thác dữ liệu đơn lẻ sang mô hình dựa trên tri thức và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.Cần thiết lập hành lang pháp lý đồng bộ, chuyển từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu số. Các quy định về chia sẻ và thương mại hóa dữ liệu viễn thám cần được bổ sung để vừa thúc đẩy khai thác, vừa đảm bảo chủ quyền dữ liệu quốc gia.Trọng tâm nghiên cứu phải hướng vào các công nghệ vệ tinh thế hệ mới, UAV và cảm biến tiên tiến. Việc xây dựng CSDL viễn thám quốc gia tập trung, liên thông và phát triển các nền tảng dịch vụ trực tuyến sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận dữ liệu cho cả cơ quan nhà nước và người dân.Một trong những nhiệm vụ ưu tiên giai đoạn 2026–2030 là xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo tự động thông qua ứng dụng AI và bản sao số (Digital Twins) trong nông nghiệp và môi trường. Các công nghệ bổ trợ như Blockchain cũng cần được triển khai để truy xuất nguồn gốc nông sản, nâng cao giá trị chuỗi cung ứng.Vì vậy, đổi mới tư duy và mô hình phát triển lĩnh vực viễn thám không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là yêu cầu chiến lược để quốc gia không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua số. Bằng cách kết hợp sức mạnh của công nghệ không gian với trí tuệ nhân tạo và hệ sinh thái ĐMST, viễn thám sẽ đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và thúc đẩy kinh tế nông nghiệp bền vững